Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej jest pod opieką zakonu dominikanów. Nie jest to jedyne miejsce, które warto zobaczyć w położonym nad Sanem mieście o tysiącletniej historii.
![](imgs_upload/zdjecia/202208/bolesna_matka_z_jaroslawia.jpg)
Malownicza miejscowość leży około 30 km na północny zachód od Przemyśla. Przyjmuje się, że tysiąc lat temu istniał tu warowny gród wzniesiony przez ruskiego księcia Jarosława Mądrego. Pierwsze pisemne wzmianki o Jarosławiu pochodzą z kroniki ruskiej z 1152 r. W XIV w. miejscowość uzyskała prawa miejskie, a książę Władysław Opolczyk przeniósł ją na pobliskie wzgórze.
Spacerując po uroczych zakątkach dzisiaj niespełna czterdziestotysięcznego miasta, można dostrzec ślady dawnej świetności. Położony na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych Jarosław miał w minionych wiekach istotne znaczenie gospodarcze. W XVI i XVII w. był znany dzięki jarmarkom, uważanym za jedne z największych w ówczesnej Europie. Do dziś turystów zachwyca tamtejszy rynek z zabytkowym ratuszem. W zachodniej części miasta wznosi się ufortyfikowane barokowe sanktuarium Matki Bożej Bolesnej.
OD KAPLICY DO BAZYLIKI
Historia sanktuarium sięga XIV w., kiedy to pasterze szukający trzody w pobliskim lesie zobaczyli na dzikiej gruszy figurkę Matki Bożej trzymającej na kolanach martwe ciało Jezusa. Wedle podań po przeniesieniu do kościoła parafialnego figura sama powróciła na miejsce, w którym została znaleziona. Obok wytrysnęło źródełko. Powstała tam drewniana kaplica, do której przybywali pątnicy; wśród nich królowa Jadwiga modląca się o zwycięstwo w bitwie pod Stubnem. W pierwszej połowie XV w. zbudowano gotycki kościół, który lepiej mógł służyć pielgrzymom. Wydana w 1611 r. książka zawierała opisy łask otrzymanych za wstawiennictwem Matki Bożej.
W pierwszej połowie XVII w. opiekę duchową nad sanktuarium od diecezjalnego duchowieństwa przejął zakon jezuitów. Stało się to za sprawą ówczesnej właścicielki Jarosławia Anny Ostrogskiej. Wysokie mury, okalające świątynię wraz z zabudowaniami, świadczą o potrzebie obrony świątyni przed najeżdżającymi te ziemie oddziałami kozackimi, tatarskimi, tureckimi i szwedzkimi. Kościół zaczęto rozbudowywać z końcem XVII w., a po pożarze z początku XVIII w. wykonano nowy wystrój świątyni. Było to możliwe dzięki darom rodzin szlacheckich, hojnie wspierających to miejsce. Do Matki Bożej pielgrzymowali m.in. król Jan Sobieski wraz z małżonką Marią. Wiele możnych rodów uczestniczyło wraz z tysiącami wiernych w wielkim wydarzeniu – koronacji figury Matki Bożej koronami papieskimi w 1755 r.
Jezuici, którzy rozsławili Jarosławską Panią, opuścili sanktuarium po kasacie ich zakonu. Wtedy pieczę nad miejscem objęli dominikanie. Działo się to w trudnym czasie początku rozbiorów i reform józefińskich w zaborze austriackim. Klasztor przetrwał dwie wojny światowe, choć przez pewien czas był przekształcony m.in. na magazyn mąki. W 1966 r. papież Paweł VI nadał kościołowi Matki Bożej Bolesnej w Jarosławiu tytuł bazyliki mniejszej. Funkcjonowało tutaj również Małe Seminarium Dominikańskie.
CUDOWNA PIETA
Rzeźba Matki Bożej z martwym ciałem Chrystusa wykonana z drewna lipowego, uznana przez biskupa przemyskiego za cudowną już w XVII w., znajduje się w niszy ołtarzowej, wyłożonej srebrnymi blachami. Figura była dwukrotnie rekoronowana – raz korony skradziono, innym razem spadły. Druga rekoronacja odbyła się w 2013 r. na rynku w Jarosławiu. Rzeźba odsłaniana jest na rozpoczęcie nabożeństw przy dźwiękach dzwonków i pieśni „Gwiazdo śliczna, wspaniała, Jarosławska Maryjo”.