3 sierpnia
poniedziałek
Lidii, Augusta, Nikodema
Dziś Jutro Pojutrze
     
°/° °/° °/°

Fundator Kalwarii

Ocena: 0
516

Mija 400 lat od śmierci Mikołaja Zebrzydowskiego, fundatora Kalwarii Zebrzydowskiej. W mieście tym trwa poświęcony mu rok jubileuszowy.

fot. archiwum

Przewidziane jest wydanie monografii Zebrzydowskiego, powstanie filmu „Polska Jerozolima” oraz wybicie okolicznościowego medalu. Urząd miejski zaplanował też kilka spotkań, które mają przybliżyć postać założyciela miasta i sanktuarium.

Najsłynniejszy z rodu Zebrzydowskich, Mikołaj herbu Radwan, urodził się w Krakowie w 1553 r. jako drugi syn kasztelana lubelskiego, a wcześniej murgrabiego zamku wawelskiego Floriana Zebrzydowskiego i jego małżonki Zofii Dzikówny. Miał siedem lat, gdy trafił do słynnego kolegium jezuickiego w Braniewie, pod opiekę Stanisława Hozjusza, biskupa warmińskiego i późniejszego kardynała. Wyniósł z niego dobrą znajomość łaciny oraz pogłębioną pobożność. Jako młodzieniec zaciągnął się do wojska, biorąc udział w różnych wojnach i bitwach prowadzonych przez króla Stefana Batorego (kampania moskiewska i bitwy pod Połockiem i Pskowem). Zafascynował się swoim dowódcą, późniejszym kanclerzem Janem Zamojskim.

Po zakończeniu kariery wojskowej pełnił różne ważne funkcje. Najpierw w 1585 r. został starostą generalnym krakowskim, cztery lata później wojewodą lubelskim, a w 1601 r. wojewodą krakowskim, który to urząd pełnił do śmierci. W trzydziestym roku życia ożenił się z Dorotą Herburtówną, a ze związku tego było czworo dzieci. Z córek Anna została bernardynką, a Gryzelda karmelitanką bosą, w krakowskich klasztorach swoich zakonów.

Zebrzydowski działał w niełatwych dla Kościoła czasach po reformacji. Jak tylko mógł, bronił Kościoła w różnych konfliktach z protestantami, co zauważali nawet w swoich raportach z Polski ówcześni nuncjusze papiescy. Papieże Klemens VIII (zasiadający na Stolicy Piotrowej w latach 1592-1605) oraz Paweł V (1605-1621) uważali go za „pierwszego obrońcę Kościoła katolickiego w Polsce”.

Pełnił ważne urzędy, pozostając przy tym skromnym i pobożnym. Nie skąpił ofiar, stając się dobrodziejem dopiero co sprowadzonych do Polski jezuitów, a także wspierając inne zakony.

Związany politycznie z hetmanem Janem Zamojskim, pozostał mu wierny nawet w czasie, gdy ten stanął na czele opozycji przeciwko królowi Zygmuntowi III Wazie. Przeciwnicy króla oskarżali go o rządy absolutne, zamiar pozbawienia szlachty przywilejów, dążenie do dziedziczności tronu (obowiązywała już wolna elekcja, a sam Zygmunt III został wybrany przez szlachtę na terenie dzisiejszej warszawskiej Woli), a także... faworyzowanie jezuitów. Domagali się detronizacji króla i wyboru urzędników ziemskich podczas sejmików. Zamojski był przeciwny jakimkolwiek zbrojnym wystąpieniom przeciwko monarsze. Po jego śmierci na czele opozycji i rokoszu, który miał miejsce w latach 1606-1607, stanął Mikołaj Zebrzydowski, a jednym z buntowników był podczaszy litewski Janusz Radziwiłł. Król poradził sobie z buntownikami, zwłaszcza podczas bitwy pod Guzowem, gdy na czele wojsk monarchy stanęli wierni mu hetmani Stanisław Żółkiewski i Jan Karol Chodkiewicz. Zygmunt III odstąpił od ukarania spiskowców. Nie udało się władcy wzmocnić władzy królewskiej.

Sam Zebrzydowski niedługo po zakończeniu rokoszu usunął się z życia publicznego, zachowując jednak dożywotnio tytuł wojewody krakowskiego.

Do historii przeszedł jednak nie z powodu aktywnej działalności politycznej, ale jako fundator sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej.

Już w 1600 r. kazał wybudować na wzgórzu Żarek niewielką kaplicę Ukrzyżowania Jezusa Chrystusa, do dziś zachowaną najstarszą część Kalwarii. Została zbudowana według modelu, który przywiózł z Jerozolimy dworzanin Hieronim Strzała. Kościółek już w 1601 r. był gotowy i konsekrowany. Rok później Zebrzydowski przekazał cały teren bernardynom. Zobowiązał się wtedy do budowy dla nich klasztoru, kaplicy Grobu Pańskiego oraz zespołu stacji drogi krzyżowej. To była pierwsza w Polsce kalwaria wybudowana wzór Jerozolimskiej.

Zebrzydowski, mając fundusze i dobre chęci, działał szybko. W 1604 r. do Kalwarii przybyli bernardyni, a w pięć lat później odbyła się konsekracja nowego kościoła. W 1609 r. w ołtarzu głównym kościoła klasztornego została umieszczona figura Matki Bożej Anielskiej, którą w Loreto zakupił dla sanktuarium biskup krakowski, późniejszy prymas Polski i kardynał Bernard Maciejowski. Poświęcił ją papież Sykstus V. Zebrzydowski zmarł po kilkumiesięcznej chorobie w Krakowie 17 czerwca 1620 r. Choć pragnął być pochowany w Kalwarii, z woli syna Jana jego ubrane w habit bernardyński zwłoki złożono w kaplicy Zebrzydowskich w katedrze na Wawelu.

Dziś pasyjno-maryjne sanktuarium to bazylika, klasztor i 42 kościoły dróżek. Obiekty zostały w 1999 r. wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Wielokrotnie do Kalwarii pielgrzymował Karol Wojtyła, najpierw z ojcem jako dziecko, a potem jako kapłan, biskup i papież (1979, 2002).

PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:

Sekretarz redakcji tygodnika "Idziemy"

DUCHOWY NIEZBĘDNIK - 3 sierpnia

Poniedziałek, XVIII Tydzień zwykły
+ Dzień Powszedni
Jezus zaraz przemówił do nich: «Odwagi! To Ja jestem, nie bójcie się!»
+ Czytania liturgiczne (rok A, II):Jr 28,1-17; Ps 119,29.43.79-80.95.102 ; Mt 14,13-21
+ Komentarz do czytań (Bractwo Słowa Bożego)

E-WYDANIE


Zachęcamy do prenumeraty e-wydań tygodnika Idziemy



Najczęściej czytane artykuły



Reklama

Miejsce na Twoją reklamę
W tym miejscu może wyświetlać się reklama Twoich usług i produktów. Zapraszamy do kontaktu.
- Materiał partnera serwisu -



Newsletter