16 stycznia
środa
Marcelego, Włodzimierza, Waldemara
Dziś Jutro Pojutrze
     
°/° °/° °/°

Sukces wspólnoty

Ocena: 0
706

– Będąc na Litwie, Ukrainie czy Białorusi, widzę, że tam kiedyś była Rzeczpospolita – mówi historyk Robert I. Frost.

fot. arch. Roberta I. Frosta

Z profesorem Robertem Frostem, autorem „Oksfordzkiej historii unii polsko-litewskiej”, rozmawia Marek Krukowski

Ponoć niewiele brakowało, by Pańska książka nie powstała?

Rodziła się w bólach. Odmówiłem bowiem Uniwersytetowi w Oxfordzie napisania historii Polski, gdyż uważam, że Królestwo Polski było częścią większej całości, a dzieje unii rozsadzają ramy historii narodowej. Zaproponowałem, że opiszę unię od Lublina po rozbiory. W miarę zagłębiania się w temat doszedłem do wniosku, że bez przedstawienia jej początków rzecz nie będzie zrozumiała. I dostałem zgodę na dwa tomy.

Czym różni się Pańskie dzieło od innych prac?

Starałem się spojrzeć na unię z różnych punktów widzenia, uwzględnić optykę nie tylko ówczesnych Polaków, ale także Litwinów, Ukraińców, Białorusinów i mieszkańców Prus. Z drugiej strony, moja praca jest oryginalna także dla anglosaskiego czytelnika, bo większość anglojęzycznych syntez Europy Środkowo-Wschodniej pisana była przez historyków Rosji bądź Niemiec, siłą rzeczy ulegających wpływom tamtejszych historiografii.

Na Litwie i Ukrainie przeważa czarna legenda unii.

Pisanie historii z narodowego punktu widzenia niejako zmusza do negatywnego postrzegania unii, bo w tej optyce stanowiła ona barierę dla rozwoju narodu i państwa narodowego. Nie zgadzam się z tezą krytyków unii, że elity litewska i ruska się spolonizowały; powiedziałbym, że raczej uległy akulturacji, która – choć wspólnym językiem elit Rzeczypospolitej był język polski od schyłku XVI w. – stworzyła kulturę nie polską, ale unijną. W Polsce również był obecny silny nurt krytyczny, którego symbolem jest Michał Bobrzyński, zwolennik silnego, scentralizowanego państwa. Po przeciwnej stronie barykady mamy Oskara Haleckiego, tyle że on unię postrzegał w kategoriach misji cywilizacyjnej Polaków na Wschodzie, co nie mogło podobać się Ukraińcom i Litwinom.
 

Czytaj dalej w e-wydaniu lub wydaniu papierowym
Idziemy nr 2 (691), 13 stycznia 2019 r.
Artykuł w całości ukaże się na stronie po 27 stycznia 2019 r.

 

Robert I. Frost (1958), urodzony w Edynburgu historyk o angielskich korzeniach, znawca XVII w. Specjalizuje się w historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów, historii Europy Północnej i historii wojskowości. Studiował także na Uniwersytecie Jagiellońskim. Doktoryzował się na Uniwersytecie Londyńskim („Po potopie: Rzeczpospolita w czasie II wojny północnej”). Obecnie pracuje na Uniwersytecie Aberdeen. Ma w planach wspólną biografię Jana Kazimierza i Ludwiki Marii Gonzagi. Tom pierwszy „Oksfordzkiej historii unii polsko-litewskiej” wyszedł po polsku nakładem Domu Wydawniczego „Rebis”.

PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:
 

Najwyżej oceniane artykuły



Reklama

Miejsce na Twoją reklamę
W tym miejscu może wyświetlać się reklama Twoich usług i produktów. Zapraszamy do kontaktu.
- Materiał partnera serwisu -