Piękny dar

W naszej kulturze wolność jest niezwykle ceniona. Warto zastanowić się, czym tak naprawdę ona jest i jak ją rozumieć. Trzeba więc dokonać kilku rozróżnień. Pierwsze dotyczy wolności zewnętrznej i wewnętrznej. Wolność zewnętrzna, czyli polityczna, to ta, którą uznajemy w społeczeństwie – prawo do swobodnego działania, brak zewnętrznych przeszkód w realizacji naszych celów. Wolność wewnętrzna, czyli psychologiczna, to ta, którą odczuwamy wewnątrz siebie – nasza zdolność do podejmowania świadomych decyzji i kierowania swoim życiem.

Wolność zewnętrzna jest uznawana przez prawo i społeczeństwo. Przykładowo, mamy prawo do wyrażania swoich poglądów, do podróżowania, do wyboru swojego zawodu. Jednakże nawet w społeczeństwie o wysokim poziomie wolności zewnętrznej nie każdy jest w stanie w pełni z niej korzystać. Osoba pozbawiona rozumu, dziecko z ograniczonymi zdolnościami intelektualnymi – ich wolność jest w pewnym sensie ograniczona.

Wolność wewnętrzna to zdolność do świadomego i inteligentnego podejmowania decyzji. To wolność, którą odczuwamy, gdy jesteśmy w stanie świadomie kierować swoim życiem, wiedząc, czego chcemy i dlaczego tego chcemy. Wolność wewnętrzna nie jest dana raz na zawsze – wymaga od nas pracy nad sobą, rozwijania naszej świadomości i zdolności do refleksji. Scholastycy twierdzili, że ludzkie zdolności można rozróżniać na podstawie rodzajów działań, które jesteśmy w stanie wykonywać. Mamy zdolność do inteligentnego chcenia, ponieważ potrafimy świadomie podejmować decyzje. Ta zdolność do świadomego chcenia jest naszą wolą. Wola to coś więcej niż tylko pragnienia i impulsy, które odczuwamy.

W tym kontekście warto również rozróżnić: wolność spontaniczna to ta, którą odczuwamy, gdy nasze pragnienia i impulsy prowadzą nas do działania. Wolność świadoma to ta, którą odczuwamy, gdy podejmujemy decyzje w pełni świadomie, wiedząc, czego chcemy i dlaczego tego chcemy.

Cenna jest refleksja nad własną wolnością – zarówno tą zewnętrzną, jak i wewnętrzną. Czy czujemy się wolni? Czy jesteśmy w stanie świadomie kierować swoim życiem? Jeśli nie, może warto zastanowić się, co można zrobić, aby to zmienić. Wolność to piękny dar, który warto pielęgnować.