Jak pisałem w poprzednich odcinkach, w Polsce od kilkunastu lat bardzo intensywnie rozwija się ruch prostego języka.
fot.Freepik
Z oczywistych względów opiera się on m.in. na wcześniejszych badaniach dotyczących trudności (czy – z innej perspektywy – stopnia zrozumiałości) polskich tekstów. Przykładem takich badań był projekt naukowy realizowany w latach 2012–2015 przez zespół językoznawców, informatyków i psychologów, a koordynowany przez Uniwersytet Humanistycznospołeczny SWPS w Warszawie. Głównym celem projektu było ustalenie, jakie językowe cechy tekstu najbardziej wpływają na jego zrozumiałość, a jego wymiernym efektem stała się aplikacja Jasnopis.
Jasnopis analizuje tekst i ocenia stopień jego trudności w skali do 1 do 7. Opiera się przy tym na przygotowanym przez zespół zestawie 20 kryteriów. Autorzy uwzględnili wśród nich, rzecz jasna, także cechy będące podstawą ustalania tzw. indeksu mglistości, czyli najbardziej popularnego indeksu FOGG, który został stworzony przez Roberta Flescha już w 1948 r. Określa on przystępność tekstu wyrażoną latami edukacji, którą trzeba mieć, aby go zrozumieć. Indeks ten mierzy jednak tylko dwie cechy: średnią długość zdania (liczoną w wyrazach) oraz długość wyrazów (liczoną w sylabach; za wyraz trudny uznaje się taki, który ma więcej niż trzy sylaby). Autorzy Jasnopisu dodali wiele bardziej szczegółowych kryteriów, m.in. takich, jak liczba rzeczowników abstrakcyjnych (im jest ich więcej, tym tekst jest trudniejszy) czy stosunek czasowników do rzeczowników (nadmiar rzeczowników utrudnia lekturę i zrozumienie tekstu).
Aplikacja Jasnopis została udostępniona w internecie, przez kolejne lata była też nieco modyfikowana. Obecnie na stronie internetowej jasnopis.pl można – po utworzeniu konta i zalogowaniu – bezpłatnie sprawdzić stopień trudności tekstu mającego maksymalnie sześć stron. Sprawdzanie dłuższych tekstów jest odpłatne. Ciekawostką jest dodatkowa funkcja, dostępna od 2023 r. Otóż z wykorzystaniem Chatu GPT można automatycznie uprościć dowolny tekst. Także w tym przypadku bezpłatna wersja umożliwia uproszczenie tekstu maksymalnie sześciostronicowego.
Innym narzędziem do badania trudności tekstu, mierzącym znacznie więcej szczegółowych parametrów i – co ważne – podpowiadającym niektóre zmiany, jest aplikacja Logios. Na stronie internetowej logios.dev można bezpłatnie sprawdzić tekst mający maksymalnie 3 tys. znaków.
Wszystkich piszących zachęcam, by korzystali z opisanych aplikacji ku pożytkowi tworzonych tekstów, a przede wszystkim ich czytelników.
Co? Gdzie? Kiedy?
