Jubileusz diecezji łomżyńskiej

Papież Pius XI bullą Vixdum Poloniae unitas 28 października 1925 r. powołał do istnienia diecezję łomżyńską. Została utworzona z terenów pozostałej w ówczesnych granicach polskich diecezji sejneńskiej, czyli augustowskiej, do której zostały dołączone trzy dekanaty z diecezji płockiej: Czyżew, Ostrołęka (bez parafii Goworowo) i Ostrów Mazowiecka. Pierwszym biskupem diecezji został Romuald Jałbrzykowski, będący wcześniej sufraganem sejneńskim. Teren diecezji, liczba dekanatów i parafii zmieniała się na przestrzeni ostatniego wieku.

Obecnie diecezja obejmuje rozległy obszar o powierzchni 11,5 tys. km², leżący w połowie na Mazowszu, w połowie na Podlasiu, z jedną parafią na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. Administracyjnie w skład diecezji wchodzi jeden rektorat oraz 183 parafie zorganizowane w 24 dekanatach: Chorzele, Czyżew, Grajewo, Jedwabne, Kadzidło, Kobylin, Kolno, Krasnosielc, Łapy, Łomża – św. Brunona, Łomża – św. Michała Archanioła, Myszyniec, Ostrołęka – Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, Ostrołęka – św. Antoniego, Ostrów Mazowiecka – Chrystusa Dobrego Pasterza, Ostrów Mazowiecka – Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Piątnica, Różan, Rzekuń, Szczuczyn, Szepietowo, Wysokie Mazowieckie, Wyszków i Zambrów.

Pod względem ludnościowym diecezja liczy ok. pół miliona wiernych. Posługuje w niej ponad 500 kapłanów, którzy pracują w parafiach, instytucjach diecezjalnych oraz podejmują posługę duszpasterską poza granicami diecezji.

WIARA I MISJA

Główną świątynią diecezji jest katedra św. Michała Archanioła w Łomży. Późnogotycki kościół wzniesiony ok. 1526 r., z cudownym obrazem Matki Bożej Pięknej Miłości, zwanej Łomżyńską, jest także ośrodkiem kultu maryjnego. Patronami diecezji ustanowiono św. Brunona z Kwerfurtu oraz św. Andrzeja Bobolę, co znajduje odzwierciedlenie w świątyniach diecezji. Kult św. Brunona, misjonarza i męczennika, silnie związany jest z Łomżą, gdzie znajduje się parafia jego imienia, natomiast św. Andrzej Bobola, patron jedności i obrońca wiary, czczony jest w Zambrowie, w świątyni jemu dedykowanej. Obydwaj patronowie podkreślają misyjny i ewangelizacyjny charakter diecezji oraz jej przywiązanie do wiary i tradycji.

Kiedy w 1991 r. Jan Paweł II odwiedził Łomżę, koronował wizerunek Matki Bożej z łomżyńskiej katedry i spotkał się z rolnikami. Zwrócił wtedy uwagę, że Kościół liczy na zdrowe tradycje moralne ludzi pracujących na roli. Podczas spotkania z przedstawicielami Litwinów podkreślił duchowe więzi i otwartość diecezji na międzynarodową wspólnotę wiernych.

TRADYCJA I WSPÓŁCZESNOŚĆ

Diecezja łomżyńska ma charakter rolniczy. Jest silnie zakorzeniona w tradycyjnych wartościach i formach duszpasterstwa, a jednocześnie otwiera się na współczesne wyzwania. Duszpasterstwo dostosowywane jest do rytmu życia mieszkańców wsi, nabożeństwa często planowane są z uwzględnieniem obowiązków rolników, zwłaszcza pracujących przy hodowli bydła mlecznego. Na terenie diecezji działają znane zakłady mleczarskie, m.in. w Wysokim Mazowieckim, Grajewie i Piątnicy, będące symbolem nowoczesnego rolnictwa regionu.

– Księża często podkreślają w rozmowach, że w parafiach związanych z przemysłem mleczarskim konieczne jest dostosowywanie godzin nabożeństw do rytmu pracy wiernych. Praca przy bydle wymaga określonego czasu, dlatego standardowe godziny Mszy św. mogą nie odpowiadać wszystkim, a bez elastyczności trudno osiągnąć dobrą frekwencję. Kluczowe jest podtrzymywanie tradycyjnej, ludowej duchowości, która nadaje charakter regionowi – komentuje ks. Jan Krupka, rzecznik prasowy diecezji łomżyńskiej.

Wyzwania wynikają także z wyludniania się wsi, gdyż spada liczba wiernych, a utrzymanie niektórych parafii staje się ekonomicznie trudne. – Niektórzy księża dostrzegają pozytywy tej sytuacji, widząc parafian aktywizujących się w kościele, także we wspieraniu materialnym wspólnot. To pozwala im przetrwać i zachować życie religijne – dodaje ks. Krupka.

PIELGRZYMKI I ŚWIĘCI

Szczególną rolę w życiu religijnym spełniają ośrodki pielgrzymkowe i życia duchowego. Na terenie diecezji łomżyńskiej znajdują się dwie bazyliki mniejsze: Wniebowzięcia NMP w Sokołach, wyróżniająca się bogatą historią i znaczeniem dla lokalnej wspólnoty, oraz Trójcy Świętej w Myszyńcu, w sercu Kurpiowszczyzny, będąca centrum kultu maryjnego, miejscem licznych uroczystości religijnych i podtrzymywania regionalnych tradycji. Diecezja łomżyńska może poszczycić się także licznymi sanktuariami maryjnymi, które stanowią ważne miejsca modlitwy i pielgrzymek. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Łomży. Wierni otaczają też czcią koronowane wizerunki Matki Bożej z Chodyszewa, Płonki Kościelnej oraz Wąsewa, obok wspomnianego już wizerunku Matki Bożej Łomżyńskiej. Te miejsca modlitwy i duchowego umocnienia wskazują na głębokie przywiązanie mieszkańców regionu do maryjnej tradycji Kościoła łomżyńskiego.

W historię i duchowość diecezji wpisują się wybitne postaci Kościoła. W miejscowości Zuzela urodził się Stefan Wyszyński, przyszły prymas Polski. Wśród błogosławionych i świętych szczególne miejsce zajmują męczennicy II wojny światowej. Są to bł. Marianna Biernacka, patronka teściowych, która oddała życie za synową (obecnie miejsce jej urodzenia znajduje się w granicach diecezji ełckiej), oraz bł. Michał Piaszczyński, kapłan i poeta, zamordowany w Sachsenhausen, i bł. Adam Bargielski, młody ksiądz, który zgłosił się do Gestapo, by zastąpić swojego aresztowanego wiekowego proboszcza, i zginął w Dachau.

– Istotny element życia duchowego diecezji stanowią wspólnoty zakonne, wspierając duszpasterstwo, edukację i działalność charytatywną. W diecezji stosunkowo mało jest jednak zakonów męskich ze względu na przeszłość historyczną: teren diecezji znajdował się pod zaborem rosyjskim – wyjaśnia ks. Krupka. W Łomży działają kapucyni i Bracia Serca Jezusowego, w Ostrołęce i Hodyszewie – pallotyni, w Jaciążku – salezjanie. Znacznie więcej jest zakonów żeńskich, choć niektóre ich domy były w ostatnich latach zamykane. Obecnie posługują tu benedyktynki, klaryski kapucynki, boromeuszki, felicjanki, karmelitanki Dzieciątka Jezus, misjonarki św. Rodziny, siostry rodziny Maryi, sercanki, terezjanki i westiarki. Funkcjonują dwa domy benedyktynek misjonarek, trzy domy szarytek oraz siedem domów służek Maryi Niepokalanej.

ŚWIĘTOWANIE STULECIA

– Nasza diecezja żyje w rytmie całego Kościoła, włączając się w duchowe inicjatywy i wydarzenia. W kalendarz diecezjalny na stałe wpisały się coroczne uroczystości: diecezjalne dożynki obchodzone w drugą niedzielę września oraz pielgrzymka maturzystów na Jasną Górę, stanowiąca duchowe przygotowanie młodzieży do egzaminu dojrzałości i wyboru życiowej drogi. Obecnie w kontekście Roku Jubileuszowego szczególnie przeżywamy własny jubileusz stulecia istnienia. Przygotowywaliśmy się do tego poprzez nawiedzanie kopii obrazu Matki Bożej z katedry łomżyńskiej w parafiach – mówi ks. Krupka.

W związku ze stuleciem diecezji ustanowiono nowy herb autorstwa wybitnego znawcy heraldyki prof. Artura Góraka z UKSW. Obchody jubileuszu obejmują szereg inicjatyw duszpasterskich i formacyjnych. W przyszłym roku zaplanowano sympozjum poświęcone sprawom diecezjalnym. W życiu duchowieństwa ważnym elementem obchodów są rekolekcje kapłańskie, stanowiące czas odnowy wiary i jedności. W ramach jubileuszu przewidziano także pielgrzymkę do Turcji oraz do Rzymu. Ordynariusz łomżyński bp Janusz Stepnowski zachęca wiernych do licznych spotkań z Matką Bożą, które mają pogłębiać świadomość przynależności do wspólnoty Kościoła diecezjalnego.