Dobre skutki reform

„To złoty wiek formacji seminaryjnej” – uważa rektor seminarium duchownego w Waszyngtonie. Czy Pan również tak pozytywnie ocenia kształcenie księży w USA?

Ogólnie rzecz biorąc, tak. Obecnie seminaria w Stanach Zjednoczonych – z nielicznymi wyjątkami – są w najlepszej kondycji od dawna.

To skutek reform czy do seminariów zgłaszają się dobrzy kandydaci?

Jeden i drugi czynnik ma znaczenie. Poprawa jakości kandydatów i reforma procesu formacji idą w parze.

W następstwie kryzysu związanego z nadużyciami seksualnymi w 2002 r. biskupi amerykańscy naprawdę poważnie podeszli do wdrożenia programu formacji seminaryjnej zaproponowanego przez Jana Pawła II w adhortacji apostolskiej Pastores dabo vobis z 1992 r. Już przed 2002 r. nastąpił postęp w zakresie tych reform, ale kryzys pokazał, że niezbędne jest zintensyfikowanie wysiłków w formacji ludzkiej, duchowej, intelektualnej i duszpasterskiej. Konieczne było również rygorystyczne sprawdzanie kandydatów przed przyjęciem do seminarium. Kroki te przyniosły bardzo pozytywne skutki i stanowią wzór dla innych episkopatów na całym świecie, w tym w Polsce.

Kiedy księża i biskupi zachęcają młodych mężczyzn do rozważenia kapłaństwa, a młodzi mężczyźni wiedzą, że w seminariach otrzymają dobre wykształcenie, dzieją się dobre rzeczy.

Na jaki aspekt formacji kładzie się największy nacisk: teologiczny, ascetyczny, ludzki?

Wszystkie trzy aspekty są traktowane jednakowo, ale nacisk kładzie się także na przygotowanie do posługi duszpasterskiej. Pewien znakomity polski ksiądz, wyświęcony w ostatnich dziesięciu latach, powiedział mi, że podczas studiów seminaryjnych nie miał żadnego doświadczenia duszpasterskiego, aż do święceń diakonatu. Jak można wyświęcić kogoś, nie mając pojęcia, czy będzie potrafił funkcjonować w środowisku duszpasterskim?

Seminarium nie może być szkołą zawodową, w której młodzi mężczyźni uczą się, jak dołączyć do związku zawodowego duchownych. Seminarium musi być miejscem, w którym młodzi mężczyźni są formowani w aspekcie ludzkim (dojrzałości), intelektualnym (zrozumienia tego, w co wierzy Kościół i dlaczego) oraz duchowym (dostosowania swojego życia do woli Bożej poprzez regularne życie modlitwą) – aby stać się ewangelizatorami. Księża XXI w. – w Ameryce i w Polsce – będą musieli rozwijać, a w niektórych przypadkach tworzyć, swoje wspólnoty. Kościół musi wyświęcać mężczyzn zdolnych do tego, często w trudnym środowisku kulturowym.

Pozytywne zmiany w seminariach dotyczą całego obszaru USA czy niektórych stanów?

Reformy zostały wprowadzone w całym kraju.

Czy udało się wyeliminować z seminariów osoby o utrwalonych skłonnościach homoseksualnych?

Tak, udało się. Ale powiedzmy sobie jasno, że problem ten nie dotyczył wyłącznie USA. Był widoczny w całym zachodnim świecie w latach 70. i 80. XX w. I nadal istnieje w niektórych wspólnotach życia konsekrowanego.

Wybór Jana Pawła II spowodował w Polsce wzrost powołań kapłańskich i ogólne przebudzenie religijne. Czy podobne zjawisko widać w USA po wyborze Leona XIV?

Powiedziałbym, że to przykład Jana Pawła II, a nie tylko jego wybór, doprowadził do rozkwitu powołań kapłańskich i zakonnych. Pokazał on młodym mężczyznom i kobietom, że kapłaństwo lub życie konsekrowane może być wielką przygodą. W przypadku Leona XIV jest jeszcze zbyt wcześnie, ale słyszałem kilka anegdot o tym, że pochwały nowego papieża dotyczące kapłaństwa mają pozytywny wpływ na rekrutację. Dość stała krytyka księży i seminarzystów ze strony papieża Franciszka z pewnością nie pomagała w pozyskiwaniu powołań.