25 sierpnia
niedziela
Luizy, Ludwika, Józefa
Dziś Jutro Pojutrze
     
°/° °/° °/°

Ginęli, bo byli Polakami

Ocena: 4.8
652

Na polecenie Stalina, 11 sierpnia 1937 r. rozpoczęła się fala represji, która doprowadziła do mordu ponad stu tysięcy Polaków mieszkających na terenie ówczesnego ZSRR. Dopiero od niedawna mówi się więcej o „operacji polskiej NKWD”.

Fot. Monika Odrobińska / Idziemy

Tablice przy pomniku Ofiar Operacji Polskiej NKWD pod Kamieńcem Podolskim

„Za przynależność do wrogiej, nacjonalistycznej organizacji pod nazwą »koło różańcowe« wyrok: rozstrzelać”. Zginęli także polscy komuniści. Wspólny mianownik był jeden: polskość. I Katyń, i operacja polska miały być sowiecką zemstą za polskie zwycięstwo 1920 r. Represjonowano nie tylko „zdrajców ojczyzny”, ale także ich żony i dzieci.


 

Kaplica i spichlerz

Kiedy w 1968 r. w centrum ukraińskiego Chmielnickiego (do 1954 r. Płoskirów) spychacze przygotowywały teren pod dom towarowy, odkryły piwnice pełne stłoczonych męskich zwłok. Ziemia wokół była czerwona i dymiła czerwonym oparem. Zaczęli zbiegać się ludzie. Starsi przypomnieli sobie, że przed wojną było tu więzienie GPU i NKWD. Przetrzymywano w nim Polaków aresztowanych w 1937 r. Teren ogrodzono, gapiów rozpędzono, zwłoki gdzieś wywieziono.

Już w 1932 r. ogłoszono: „Do 1 maja 1937 r. na całym terytorium ZSRR nie powinno zostać ani jednego domu modlitwy”. W 1936 r. wysadzono w powietrze duży, 30-letni zaledwie kościół św. Anny w Chmielnickim. Dwunastotysięczna parafia została zlikwidowana. Wtedy okazało się, jak prorocze były słowa, które osiem lat wcześniej na Greczanach (niegdyś wioska pod Chmielnickim, dziś jego dzielnica) wypowiedział ks. Zygmunt Kwaśniewski podczas święcenia wybudowanej tam przez siebie kaplicy: „Przyjdą może jeszcze czasy, że ta kaplica cmentarna będzie główną katolicką świątynią na tych terenach”.

Rzeczywiście, sowieci nie zlikwidowali jej, bagatelizując ją jako pogrzebową. Na 3,6 tys. mieszkańców Greczan 3,4 tys. stanowili Polacy. To oni przechowali i polskość, i wiarę. Do budowy kołchozu się nie przykładali, za to do wzniesienia owej kaplicy – gorliwie. Po zamknięciu i zburzeniu większości świątyń kaplica „obsługiwała” pół województwa.

 

Czytaj dalej w e-wydaniu lub wydaniu papierowym
Idziemy nr 33 (722), 18 sierpnia 2019 r.
Artykuł w całości ukaże się na stronie po 2 września 2019 r.

PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:

Absolwentka polonistyki i dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim, mężatka, matka dwóch córek. W "Idziemy" opublikowała kilkaset reportaży i wywiadów.

NIEDZIELNY DUCHOWY NIEZBĘDNIK - 25 sierpnia

"Są ostatni, którzy będą pierwszymi, i są pierwsi, którzy będą ostatnimi."

Dziś w Kościele: niedziela XXI tygodnia zwykłego 
+ Wspomnienie bł. Marii od Jezusa Ukrzyżowanego
+ Czytania liturgiczne (rok C, I): Iz 66,18–21, Ps 117, Hbr 12,5–7.11–13, Łk 13, 22–30
+ komentarze Bractwa Słowa Bożego do czytań

Lato z SalveNet - na okres wakacji proponujemy formację duchową w przystępnej formie: codziennie jeden kilkuminutowy film z cyklów prezentowanych na portalu SalveNet.



Najczęściej czytane artykuły



Najwyżej oceniane artykuły

Reklama

Miejsce na Twoją reklamę
W tym miejscu może wyświetlać się reklama Twoich usług i produktów. Zapraszamy do kontaktu.
- Materiał partnera serwisu -