22 stycznia
poniedziałek
Anastazego, Wincentego
Dziś Jutro Pojutrze
     
°/° °/° °/°

Dojrzewanie dziecka

Ocena: 0
2488
Dojrzewanie to przekształcanie się dziecka w osobę dojrzałą emocjonalnie, psychicznie i płciowo. Zmiany w budowie i wyglądzie ciała – to dojrzewanie somatyczne; burzliwe zmiany w sferze emocjonalnej i osobowości to dojrzewanie psychiczne; kształtowanie postaw wobec własnej i drugiej płci określamy dojrzewaniem psychoseksualnym. Dojrzałość wszystkich sfer łącznie składa się u dorosłego już człowieka na wybór roli społecznej. Ten okres jest trudny zarówno dla rodziców, jak i dla dzieci potrzebujących wsparcia, zrozumienia przemian i akceptacji zmian w sobie. Dojrzewanie wyznaczają czynniki genetyczne determinujące płeć biologiczną – przypomnę chromosomy XX – układ żeński XY – męski.

Kobiecość lub męskość jest określona układem genów w każdej komórce od poczęcia. To umożliwia całą kaskadę kolejnych przemian w mężczyznę lub kobietę przez wydzielanie hormonów, działanie gruczołów, narządów i stymulację określonych obszarów mózgu. Wiedza o tym ucina wszelkie dyskusje o możliwości późniejszego wyboru płci przez dorosłego. Oczywiście na dojrzewanie – poza biologiczną zmianą ciała – mają wpływ warunki kulturowe, klimatyczne, wychowanie, środowisko dziecka, w którym doświadcza i uczy się, co jest męskie, a co kobiece, jakie role w rodzinie ma matka, a jakie ojciec. Dojrzewanie odbywa się powoli, etapami.

6-8 lat to faza utajona, trwa ok. dwóch lat. Nie widać działań obecnych już hormonów. Pojawienie się u dziecka poniżej ośmiu lat cech płciowych – jest patologią: powiększenie sutków, prącia, jąder, owłosienie pachowe, łonowe, pocenie może świadczyć o nieprawidłowym wydzielaniu hormonów i wymaga badań endokrynologa. Może być objawem chorób tarczycy, przysadki, nadnerczy, a także nowotworów hormonalnie czynnych lub spożywania hormonów z jedzeniem.

10-16 lat to cztery lata dojrzewania właściwego. Widoczne są już cechy kobiece: piersi, biodra, ruchy ciała, miesiączkowanie, wstydliwość, wrażliwość na cechy męskie. U chłopców następuje zmiana głosu, powiększenie narządów, polucje nocne, nadwrażliwość na ciało kobiece, pobudliwość, agresywność. U obu płci występuje ogromna niestabilność emocji, którą młodzież może opanować pracą nad sobą, korzystając z intelektu. Osoby w tym wieku mogą źle znosić rozdrażnianie, moralizowanie lub ciągłe uwagi. Wahanie poziomu hormonów, np. androgenów, nasila potliwość, powstają zmiany skórne w postaci trądziku, co pogarsza akceptację siebie i obniża nastrój. Częsta jest depresja (objaw alarmowy dla pediatry!) z powodu nieakceptacji rówieśników lub rozwodu rodziców (głębsza!). U dziewcząt może wystąpić anoreksja i bulimia, wymagające oceny i leczenia przez psychiatrę. Chłopcy mają tendencję do „bycia kimś” nawet za cenę skoku z okna, rozboju.

Gwałtowny wzrost osłabia układ odporności. Potrzeba akceptacji rówieśników i ciekawość „dorosłości” skłania nastolatków do zainteresowania alkoholem, papierosami i narkotykami. 30 proc. palącej młodzieży ma palących rodziców. Narastający popęd seksualny skłania do przypadkowych kontaktów lub poczucia winy – warto rozmawiać o sferze seksualnej, ukazując jej rolę w miłości, trwałości związku, a nie tylko doznaniu. Rodzice są lekarstwem w okresie dojrzewania, jeżeli towarzyszą obecnością, przyjacielskim nastawieniem, wysłuchują, pomogą, akceptują i czujnie odkryte objawy nieprawidłowe zgłoszą lekarzowi.

Grażyna Rybak - specjalista chorób dzieci
Idziemy nr 28 (460), 13 lipca 2014 r.



PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:


Najczęściej czytane artykuły

SALON DZIENNIKARSKI



Najwyżej oceniane artykuły