21 stycznia
sobota
Agnieszki, Jarosława
Dziś Jutro Pojutrze
     
°/° °/° °/°

Mnie się wydaje

Ocena: 0
210

Długie formy zaimków powinny być stosowane nie tylko jak wyrazy otwierające zdanie, lecz także w innych przypadkach, gdy pada na nie akcent logiczny. Jakie to są konteksty?

Przed tygodniem przypominałem, że jako wyrażenia rozpoczynającego wypowiedź skierowaną do kobiety należy używać połączenia proszę pani (np. Proszę pani, czy mogłaby pani skasować mi bilet?, a nie: *proszę panią, czy mogłaby pani skasować mi bilet), a rzeczowniki rodzaju nijakiego trzeba poprzedzać zaimkiem to (np. to srebro, a nie *te srebro). Dziś kolejny przykład bardzo częstych, ale niepoprawnych form i konstrukcji.

Powszechnym błędem – nie tylko, niestety, w języku mówionym – jest niewłaściwe używanie krótkich i długich form zaimków osobowych (czyli tobie, jemu, mnie, ciebie i ci, mu, mi, cię). Szczególnie dotyczy to form krótkich, które często są stosowane w pozycjach akcentowanych, gdy powinny być zastępowane formami długimi. Najwięcej takich błędów związanych jest z występowaniem na początku zdania zaimka mi, np. *Mi się to nie podoba, *Mi się wydaje, że to się nie uda, *Mi możesz to powiedzieć itp. Rzecz jasna, wszędzie tam należy użyć formy długiej: Mnie się to nie podoba, Mnie się wydaje, że to się nie uda, Mnie możesz to powiedzieć. Wynika to z ogólnej zasady, że na początku zdania należy stosować długie formy zaimków, np. Tobie mogę to powiedzieć, Ciebie lubię bardziej niż Piotra, Jemu można zaufać, Jego poznałem wcześniej, a nie Jana itp. I o ile trudno spotkać konstrukcje typu *Ci mogę to powiedzieć, *Cię lubię najbardziej, *Mu można zaufać, *Go poznałem wcześniej, a nie Jana, które rażą nawet mniej świadomych użytkowników języka, o tyle formy z inicjalnym mi są, niestety, dość powszechne.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że długie formy zaimków powinny być stosowane nie tylko jak wyrazy otwierające zdanie, lecz także w innych przypadkach, gdy pada na nie akcent logiczny. Jakie to są konteksty? Po pierwsze, zwykle na końcu zdania, a więc w miejscu, na które pada najsilniejszy akcent, np. Kupił tę książkę właśnie tobie. Napisałem „zwykle”, ponieważ zdarzają się takie (najczęściej krótkie) zdania, w których akcent nie pada na zaimek (mimo że jest on wyrazem kończącym zdanie), lecz np. na związany z nim czasownik, np. Kocham cię, Ufam ci, Powiedz mi itp. Po drugie, w konstrukcjach, w których wyraża się jakąś opozycję, np. Kupił tę książkę właśnie tobie, a nie jemu (warto zauważyć, że w zdaniu Kupił tę książkę właśnie tobie takie zaprzeczenie jest domyślne, wynika z kontekstu). Po trzecie, po przyimkach, np. Patrzę na ciebie już od godziny, Przyjdź do mnie przed ósmą itp. Po czwarte, w sytuacji, gdy zaimek występuje samodzielnie, zwykle jako replika, np. (Komu Piotr podarował tamtą książkę?) Mnie. W pozostałych przypadkach należy używać form krótkich np. Po raz ostatni proszę cię o pomoc, Podaj mi książkę, Widziała go jak przez mgłę itp.

Co ciekawe, naruszenia normy polegają nie tylko na używaniu form krótkich w miejscach zarezerwowanych dla form długich, lecz także na zabiegach odwrotnych. Zdarzają się mianowicie także zdania typu *Proszę ciebie o dyskrecję, *Mówię tobie, że on kłamał, *Oddałem jemu te pieniądze itp. Przyczyną takich błędów jest zapewne przekonanie, że formy dłuższe są bardziej eleganckie i grzeczniejsze. Tymczasem nie jest to prawda, a w przytoczonych wyżej zdaniach należy stosować formy krótkie: Proszę cię o dyskrecję, *Mówię ci, że on kłamał, *Oddałem mu te pieniądze.

Pamiętajmy, że poprawne będą jedynie zdania typu: z jednej strony: Mnie się wydaje, że kupił to jemu, z drugiej zaś: Powiedz mi, że Piotr ci to wyznał.

dr Tomasz Korpysz
Idziemy nr 45 (579), 6 listopada 2016 r.

PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:
- Reklama -


Najczęściej czytane artykuły

- Reklama -

AUDIO



Najczęściej czytane komentarze



Najwyżej oceniane artykuły