19 listopada
wtorek
Seweryny, Maksyma, Salomei
Dziś Jutro Pojutrze
     
°/° °/° °/°

Czy barwy znaczą?

Ocena: 0
437

Również w języku nietrudno znaleźć dowody na specyficzne postrzeganie kolorów...

fot. pixabay.com / CC0

Barwy są czymś, co od zawsze i stale towarzyszy człowiekowi, nic dziwnego więc, że ludzie w wielu kulturach przypisują im określone znaczenia i konotacje.

Czasem są one oparte na obserwacji otaczającego świata, jak np. kojarzenie koloru zielonego z nadzieją i odrodzeniem, nowym życia, wynikające z naturalnego związku zieleni młodych roślin z wiosną, czy też przypisywanie kolorowi czarnemu konotacji zła czy śmierci, oparte na ogólnoludzkim doświadczeniu różnorakich niebezpieczeństw czyhających (zwłaszcza dawniej) na człowieka nocą.

Czasem takie kulturowo utrwalone skojarzenia wiążą się ściśle z jakąś religią, jak np. przypisywanie kolorowi błękitnemu – dla którego podstawą jest kolor czystego nieba, ze wszystkimi jego sakralnymi skojarzeniami – znaczenia niewinności, ale też świętości; nic dziwnego, że Matka Boża zwykle przedstawiana jest właśnie w błękitnych szatach.

Czasem wreszcie znaczenia czy przynajmniej wartościowanie przypisywane barwom wynikają z konkretnych realiów, np. trudność zdobycia czerwonego barwnika i jego kosztowność sprawiały niegdyś, że na zafarbowanie ubrań na ten kolor mogli sobie pozwolić tylko ludzie bogaci, co w konsekwencji doprowadziło do wiązania czerwieni m.in. z bogactwem i władzą.

Niektórzy badacze, zwłaszcza socjologowie i antropologowie, twierdzą, że – jak pisał Michel Pastoreau, francuski historyk mediewista, antropolog, eseista, historyk sztuki, badający zwłaszcza symbolikę średniowieczną – kolor jest najpierw faktem społecznym. To społeczeństwo „robi” kolor, definiuje go i nadaje mu znaczenie, buduje kody i nadaje wartość barwom, organizuje ich używanie, określa sensy i funkcje. Wydaje się jednak, że dotyczy to tylko części barw, w niektórych przypadkach (jak choćby wspomnianej wyżej zieleni) „znaczenie” i „wartość” są niejako naturalne, powiązane z codziennym doświadczeniem.

Symbolika barw najbardziej widoczna jest, rzecz jasna, w sztukach plastycznych; w dziełach malarskich epok dawnych, ale do dziś np. w ikonach można odnaleźć stały zestaw barw i przypisywanych ich znaczeń. Bez znajomości tego kodu nie sposób właściwie takich dziel odebrać i zrozumieć.

Również w języku nietrudno znaleźć dowody na specyficzne postrzeganie kolorów (i ich intensywności z jednej strony, a braku z drugiej) przez użytkowników. Co ciekawe, z powodów, o których pisałem wyżej, wiele konotacji jest wspólnych różnym, często nawet bardzo odległym językom. Odtwarzanie takich elementów znaczeniowych leksyki kolorystycznej w polszczyźnie ogólnej, a tym bardziej w tekstach literackich jest niezwykle interesujące i w polskiej literaturze przedmiotu znaleźć można bardzo dużo prac analitycznych dotyczących poszczególnych twórców czy ich dzieł, ale też obrazu danej barwy wynikającego z odnoszących się do niej i obecnych w języku porównań, związków frazeologicznych, przysłów itp. Lektura takich prac, opartych zwykle na bogatym materiale, pozwala nie tylko potwierdzić nasze indywidualne intuicje, ale też czasem ukazać nieoczywiste cechy i wartości przypisywane danemu kolorowi. W tekstach kreatywnych, zwłaszcza poetyckich, niejednokrotnie zetknąć się też można z przełamywaniem tradycyjnych konotacji, grą z nimi. Przykładem niech będzie wiersz Cypriana Norwida „Purytanizm”, w którym biel i związana z nią czystość zyskują wartościowanie negatywne, związane z zawinioną niewiedzą, naiwnością.

Niekiedy wyrażenia zawierające nazwy kolorów przenikają nawet – jako swoiste terminy – do ekonomii czy prawa. O jednym z takich przykładów już za tydzień.

 

Idziemy nr 26 (715), 30 czerwiec 2019 r.

PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:

DUCHOWY NIEZBĘDNIK - 19 listopada

Bóg pierwszy nas umiłował i posłał swojego Syna jako ofiarę przebłagalną za nasze grzechy.
Dziś w Kościele:
+ wtorek, XXXIII tydzień zwykły, wspomnienie dowolne bł. Salomei, dziewicy
+ Czytania liturgiczne (rok C, I): 2 Mch 6,18-31; Ps 3,2-7; Łk 19,1-10
+ Komentarz Bractwa Słowa Bożego do czytań

ZAPOWIADAMY, ZAPRASZAMY



Najczęściej czytane komentarze



Nasze patronaty

Reklama

Miejsce na Twoją reklamę
W tym miejscu może wyświetlać się reklama Twoich usług i produktów. Zapraszamy do kontaktu.
- Materiał partnera serwisu -