25 listopada
sobota
Erazma, Katarzyny
Dziś Jutro Pojutrze
     
°/° °/° °/°

"Mimo że" i przecinki

Ocena: 0
303

Stosowania przecinków nie można mechanicznie uzależniać od występujących w danym kontekście spójników

Wracam dziś do wakacyjnego minicyklu interpunkcyjnego. Na marginesie: komputerowy słownik, rzecz jasna, podkreślił mi wyraz minicykl jako błąd. Zapewne było to udziałem wielu piszących i to być może (oprócz zwyczajnej niewiedzy) jest jedna z podstawowych przyczyn błędnych zapisów rozłącznych lub z dywizem. A jest ich niemało – wystarczy wpisać takie połączenie w wyszukiwarkę internetową, by się o tym przekonać. Co więcej, niepoprawne formy funkcjonują nie tylko w komentarzach czy innych swobodnych, anonimowych wpisach, lecz także na wielu oficjalnych stronach instytucji – choćby Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Helsinkach (*mini słownik). Nietrudno też trafić na opublikowane w wersji papierowej (a więc teoretycznie poddane wcześniej starannej redakcji i korekcie) książki z błędem ortograficznym w tytule (np. *„Mini-słownik biograficzny polskich współczesnych poetów religijnych”). O pisowni cząstki mini- warto będzie jeszcze kiedyś przypomnieć, teraz jednak przechodzę już do wybranych problemów związanych z przecinkami.

Wspominane już przeze mnie w jednym z poprzednich tekstów uproszczone zasady stosowania przecinków, uzależniające ich użycie od konkretnego spójnika, często stają się powodem błędów, gdy mamy do czynienia z tzw. spójnikami złożonymi (a więc połączeniami spójników z przyimkami). Jeśli ktoś zapamięta regułę (podkreślę raz jeszcze: nieprecyzyjną, a nawet w gruncie rzeczy fałszywą) „przed że zawsze stawiamy przecinek” czy też „przed ponieważ zawsze stawiamy przecinek”, w naturalny sposób będzie pisał np.: *Zosia wędrowała nadal mimo, że była już zmęczona lub też: *Zosia wędrowała nadal, mimo, że była już zmęczona oraz: *Zosia była zmęczona a, ponieważ zapadał zmierzch, postanowiła rozbić namiot lub też: *Zosia była zmęczona, a, ponieważ zapadał zmierzch, postanowiła rozbić namiot. Wszystkie te zapisy są błędne. Połączenia typu mimo że czy a ponieważ są całością, pełnią funkcję jednego – choć złożonego z dwóch elementów – wskaźnika zespolenia, wymagają więc użycia tylko jednego przecinka – przed całością. Należy zatem pisać: Zosia wędrowała nadal, mimo że była już zmęczona oraz: Zosia była zmęczona, a ponieważ zapadał zmierzch, postanowiła rozbić namiot.

Zjawisko, które przed chwilą zilustrowałem dwoma przykładami, nosi nazwę „cofania przecinka”. Dotyczy dość dużej grupy spójników złożonych – dodać tu można jeszcze choćby chyba że, pomimo to, podczas gdy, właśnie gdy, zwłaszcza gdy czy tym bardziej że (tym razem mamy do czynienia aż z trzema elementami).

O ważnych, a często nieuwzględnianych wyjątkach od zasady cofania przecinka napiszę innym razem, teraz wspomnę o jeszcze jednym mniej typowym zastosowaniu tego znaku interpunkcyjnego. Otóż należy go umieszczać przed tzw. dopowiedzeniami, a więc konstrukcjami rozwijającymi lub precyzującymi wcześniejszą wypowiedź. Nierzadko zdarza się wówczas tak, że przecinka będzie trzeba użyć np. przed spójnikiem „lub” czy też „i”: Była bardzo ładna, lub raczej piękna czy też: Wreszcie zdobył ten szczyt, i to w rekordowym czasie. Po raz kolejny widać, że stosowania przecinków nie można mechanicznie uzależniać od występujących w danym kontekście spójników. Trzeba uwzględnić budowę zdania i jego wymowę, czasem też: akcent logiczny.

Idziemy nr 33 (619), 13 sierpnia 2017 r.

PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:


Najczęściej czytane artykuły

SALON DZIENNIKARSKI



Najwyżej oceniane artykuły