17 kwietnia
środa
Rudolfa, Roberta
Dziś Jutro Pojutrze
     
°/° °/° °/°

Ormianie czy Albańczycy?

Ocena: 0
424

Region Karabachu był historycznie integralną częścią Azerbejdżanu. Fakty to potwierdzają.

fot. Wikipedia

Przykładowo obecność Ormian nie jest ani razu wspomniana w traktacie z Kurekczaj z 14 maja 1805 r., potwierdzającym okupację Karabachu przez carską Rosję. Porozumienia z Turkmenczaju (1828) i Edirne (1829) wspominają o masowych przesiedleniach Ormian z Iranu i osmańskiej Turcji do Azerbejdżanu.

W artykule całkowicie błędny jest pogląd, że Górski Karabach został włączony do Azerbejdżańskiej SRR przez Stalina. Jeśli chodzi o region Karabachu w Azerbejdżanie, w decyzji Biura Kaukaskiego Komitetu Centralnego Rosyjskiej Komunistycznej Partii z 5 lipca 1921 r. wskazano, że Górski Karabach powinien pozostać w granicach Azerbejdżańskiej Socjalistycznej Republiki (…). Z tekstu decyzji wynika, że Biuro nie zdecydowało się na „oddanie” Górskiego Karabachu Azerbejdżańskiej SRR, jak twierdziła strona ormiańska, ani na „podporządkowanie” go władzom Azerbejdżanu, lecz na pozostawienie go w obrębie Azerbejdżańskiej SRR.

Począwszy od końca lat 80. XX w., Armenia kontynuowała otwarte roszczenia terytorialne w regionie Karabachu w Azerbejdżanie, a także prowadziła ataki na Azerbejdżan mieszkających w Armenii, które doprowadziły do śmierci ludności cywilnej, napływu uchodźców z Azerbejdżanu i osób wewnętrznie przesiedlonych. Ponad 250 tys. Azerbejdżan wypędzono z Armenii. Na początku 1991 r. znaczna część terytorium Azerbejdżanu – nie tylko dawny Nagorno-Karabachski Obwód Autonomiczny, ale także siedem sąsiednich regionów – została poddana okupacji przez Armenię.

Na przełomie września i listopada 2020 r., w odpowiedzi na prowokacje sił zbrojnych Armenii, Azerbejdżan podjął odpowiednie i proporcjonalne środki niezbędne do przezwyciężenia zagrożenia dla swojej suwerenności, integralności terytorialnej i bezpieczeństwa ludności cywilnej.

Wbrew Deklaracji Trójstronnej z 9 listopada 2020 r. strona ormiańska nie wycofała z terytorium Azerbejdżanu swoich sił zbrojnych, które stanowiły główne zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa w regionie, lecz kontynuowała nielegalny transfer broni, sprzętu wojskowego i min na terytorium Azerbejdżanu. W odpowiedzi na to we wrześniu 2023 r. Azerbejdżan wdrożył działania antyterrorystyczne mające na celu ochronę bezpieczeństwa swoich mieszkańców. (…)

Odnosząc się do kwestii „mitycznych Albańczyków”, należy zauważyć, że albański (kaukaski) Kościół autokefaliczny jest jednym z najstarszych Kościołów wschodnich, nie tylko na Kaukazie, ale także w całym świecie chrześcijańskim. Ma apostolskie pochodzenie – i jest to rzeczywistość historyczna. Wielowiekowe istnienie Kościoła albańskiego pozostawiło po sobie wiele zabytków świadczących o chrześcijańskiej przeszłości ludności zamieszkującej historyczne terytorium Albanii Kaukaskiej (IV–XIX w. n.e.). W 313 r., równolegle z Cesarstwem Rzymskim, albański król Urnayr przyjął chrzest, a chrześcijaństwo stało się religią państwową. Począwszy od IV w. Albania miała już własny Kościół autokefaliczny (…). Badania źródeł albańskich, gruzińskich, a także ormiańskich dowodzą, że na Kaukazie od pierwszych wieków naszej ery oraz we wczesnym i późnym średniowieczu istniały praktycznie dwa Kościoły: albański i gruziński.

Istnienie zabytków liturgicznych w języku albańskim zostało potwierdzone w 1996 r. przez odkrycie w klasztorze św. Katarzyny na Synaju albańskiego alfabetu zawierającego ponad sto stron tekstów albańskich (zestawionych na przełomie V w.), przeznaczonych do celów liturgicznych (lekcjonarz). Znalezisko świadczy o obecności w albańskim Kościele Pisma Świętego (…) w ich ojczystym języku. (…) Udinowie, jedyni spadkobiercy chrześcijaństwa w Azerbejdżanie, zawsze uważali się za bezpośrednich potomków starożytnych Albańczyków. Pozostałe ludy Albanii (w tym część przodków Udinów) po przyjęciu islamu w większości rozpuściły się w tworzącym się wówczas narodzie azerbejdżańskim.

Od VI do XIII w. centrum Albańskiego Kościoła Patriarchalnego znajdowało się w Bardzie (…) – dawnej stolicy państwa albańskiego. Od XIII w. rezydencję przeniesiono do Karabachu, gdzie zbudowano kościół patriarchalny Gandzasar, który służył Albańczykom oraz Udinom do 1836 r. Po włączeniu północnego Azerbejdżanu w XIX w. do Imperium Rosyjskiego w 1815 r. dekretem carskim ranga albańskiego patriarchy została zniesiona (…). W 1836 r. car Mikołaj I wydał reskrypt, w którym stwierdził, że Albański Apostolski Kościół Autokefaliczny został zniesiony, a cały jego majątek wraz z archiwami i całą dokumentacją przekazany został Kościołowi Eczmiadzyńskiemu (ormiańsko-gregoriańskiemu).

Po zniesieniu Kościoła albańskiego kontynuowano politykę agresywnego zawłaszczania albańskiego dziedzictwa etniczno-kulturowego oraz przekształcania go w dziedzictwo ormiańskie, prowadzoną przez Eczmiadzyna przy pomocy carskiej Rosji. Polityka deetnicyzacji Albańczyków ograniczała się przede wszystkim do budowy (…) kościołów dla chrześcijańskich Albańczyków, do których Udinowie nie uczęszczali na znak protestu (…). Udinowie przez długi czas opierali się ormianizacji. Pod taką presją część Udinów przeniosła się z Karabachu do regionu Gabala (miejsca zwartego zamieszkania Udinów) i uniknęła gregorianizacji i ormianizacji. Niektórzy z Udinów akceptują gregorianizm i już nazywają siebie Ormianami, podczas gdy inni przesiedlają się do innych Udinów, na terytorium obecnego Oguz i wioski Nidż w regionie Gabala (Azerbejdżan).

Nastąpiła bardzo poważna i systematyczna eliminacja komponentu albańsko-udińskiego i albańsko-chrześcijańskiego z Karabachu. W 1853 r. wydano nawet dekret nakazujący Udinom zaprzestanie odwiedzania swoich kościołów i w tym celu obok nich wybudowano kościoły ormiańskie. (…) W latach 1909–1910 po uzyskaniu zgody Eczmiadzyn zniszczył stare akta archiwalne podległych diecezji. Zdaniem wielu badaczy oczywiste jest, że wśród tych archiwów zostały zniszczone ocalałe archiwa Kościoła albańskiego. Ormianie chcieli zniszczyć wszystko, co było związane z historią albańsko-udińską. (…)

W „Idziemy” nr 2/2024 z 9 stycznia br. w artykule „Zagrożone dziedzictwo Ormian” pisaliśmy o tym, że upadek ormiańskiego Górskiego Karabachu może być dramatyczny w skutkach nie tylko dla tysięcy wygnanych stamtąd ludzi. Wskazywaliśmy m.in., że zdaniem Ormian Azerbejdżan fałszuje historię.

Władze w Baku i azerbejdżańscy naukowcy twierdzą bowiem, że chrześcijańskie zabytki w tym regionie to pozostałości dawnych mieszkańców Albanii Kaukaskiej, a nie Ormian. Opisaliśmy też najnowsze dzieje regionu.

Ambasada Azerbejdżanu przekazała nam list w tej sprawie, który publikujemy z niewielkimi skrótami.

PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:

Przewodniczący Chrześcijańskiej Wspólnoty Albańsko-Udyńskiej w Azerbejdżanie, starszy pracownik naukowy na Uniwersytecie Państwowym w Baku

DUCHOWY NIEZBĘDNIK - 17 kwietnia

Środa, III Tydzień wielkanocny
Każdy, kto wierzy w Syna Bożego, ma życie wieczne,
a Ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym.

+ Czytania liturgiczne (rok B, II): J 6, 35-40
+ Komentarz do czytań (Bractwo Słowa Bożego)

ZAPOWIADAMY, ZAPRASZAMY

Co? Gdzie? Kiedy?
chcesz dodać swoje wydarzenie - napisz
Blisko nas
chcesz dodać swoją informację - napisz



Najczęściej czytane komentarze



Blog - Ksiądz z Warszawskiego Blokowiska

Reklama

Miejsce na Twoją reklamę
W tym miejscu może wyświetlać się reklama Twoich usług i produktów. Zapraszamy do kontaktu.



Newsletter